Türk Tarihinin Büyük Hocası Prof.Dr. İlber Ortaylı’ya Veda

Türk tarihçi, akademisyen ve yazar Prof. Dr. İlber Ortaylı’yı 13 Mart 2026’da kaybettik. Uzun yıllardır tarih alanı ve Türk halkı arasında sarsılmaz bir köprü kuran hocamızı kaybetmenin üzüntüsünü yaşıyoruz. İlber Ortaylı tarih bilgi birikiminin yanı sıra hayata bakış açısı ve sergilediği üslup sebebiyle her zaman genç kuşaklara yön veren Türk halkının sempatisini kazanmış bir insandı. Türkiye’nin akademik ve kültürel hafızasına yön vermiş ve şüphesiz vefatının ardından da tarih alanına hizmet etmeye devam edecektir.

İlber Ortaylı Avusturya’nın Bregenz kentinde 21 Mayıs 1947 yılında Kırım Tatar kökenli bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. İlber Ortaylı annesi Şefika Ortaylı uzun yıllar boyunca Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Rus Dili ve Edebiyatı bölümünde hocalık yapmış alanının mühim isimlerinden biridir. Annesinin akademik kariyerinden feyz aldığını sıklıkla dile getiren İlber Ortaylı yabancı lisanlara yakınlıkla büyümüştür. Çocukluk yıllarından itibaren Almanca, Fransızca, İngilizce, Rusça, Arapça, Farsça, Latince, İbranice, Sırpça ve Yunanca dillerini öğrenmiştir. Şüphesiz engin lisan bilgisi kendisinin akademik kariyerinin şekillenmesinde ve ilerlemesinde belirleyici olmuştur.

İkinci Dünya Savaşı sonrasında ailesi ile beraber Türkiye’ye göç etmişlerdir. İlk ve orta öğrenimini İstanbul ve Ankara’da tamamlamıştır. 1970 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi ile Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü’nden mezun olmuştur. İlber Ortaylı lisans yılları boyunca Halil İnalcık, Şerif Mardin, Seha Meray, İlhan Tekeli gibi alanının en önde gelen isimlerinin öğrencisi olmuştur. İlber Ortaylı yüksek lisans eğitimini Prof. Dr. Halil İnalcık danışmanlığında Chicago Üniversitesi’nde tamamlamıştır. 1973 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde asistan olarak akademik hayatına adım atan Ortaylı, “Tanzimat Sonrası Mahalli İdareler” başlıklı tezi ile doktor, “Osmanlı İmparatorluğu’nda Alman Nüfuzu” adlı çalışmasıyla doçent unvanına sahip olmuştur.

İlber Ortaylı Ankara Üniversitesi’nde başlayan akademik hayatını birçok ülkede çalıştığı kurumlarda devam ettirmiştir. Ecole des Hauters Etudes, Berlin Feri Üniversitesi, Princetion Üniversitesi, Viyana, Roma, Minih, Moskova, Yanya, Sofya, Kiel, Cambridge, Oxford ve Tunus üniversitelerinde misafir öğretim üyeliği yapmıştır. Dünyanın farklı noktalarında arşivlerde çalışmış, saha araştırmaları yapmış, pek çok ülkede seminerler ve konferanslar düzenlemiş bir tarihçidir.

1989 yılında Türkiye’ye dönerek Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi İdare Tarihi bilim dalı başkanı olarak göreve başlamıştır. Aynı yıl profesör unvanını kazanarak akademik kariyerine devam etmiştir.

2002-2014 yılları arasında Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde Hukuk Tarihi dersleri vermiş ve emekliliğinden sonra aynı üniversitede misafir öğretim üyesi olarak ders vermeye devam etmiştir. İlber Ortaylı 2005 yılında Topkapı Sarayı Müzesi Başkanı olarak görev almıştır. Yedi yıl görevini sürdürdükten sonra 2012 yılında emekli olmuştur. 2018 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı danışmanlığı yapmıştır. Uluslararası Osmanlı Etüdleri komiteleri yönetim kurulu üyesi ve Avrupa İranoloji Cemiyeti ve Avusturya-Türk Bilimler Forumu üyesiydi.

Uzun yıllar boyunca akademik kariyeri ile üstlendiği görevler ve hocalığının yanı sıra televizyon programları aracılığı ile Türk halkına tarihi sevdirmiş ve büyük bir köprü kurmayı başarmıştır. Türkiye’de tarih denilince akla gelen ilk isim olmuştur.

Entelektüel birikimi, kendine has tavrı ve dikkat çekici sözleri ile sadece tarih alanında değil hayata dair birçok alanda insanları yönlendirmiş, ufuklarını genişletmiştir. 13 Mart günü vefat haberini aldığımız hocaların hocası İlber Ortaylı’ya 16 Mart 2026’da yani bugün veda edeceğiz. Ancak bu veda alışılmışların dışında olacaktır. Çünkü veda çoğu zaman geri dönülmeyecek bir ayrılığı ve unutulmayı içerisinde barındırır. İlber Ortaylı fikirleriyle, eserleriyle ve bıraktığı izlerle yaşamaya devam edecektir.

Yıllarca hizmet etmiş olduğu Galatasaray Üniversitesi’nde yapılacak olan anma töreninin ardından Fatih Camii’nde ikindi namazına müteakip kılınacak cenaze namazının ardından hak ettiği yere Fatih Camii Haziresine defnedilecektir.

Ölüm kadar hassas bir konuyu nasıl olur da bu kadar çirkinleştirebilirler dediğimiz günlerde haddinin dışında konuşan herkes unutulup gidecektir. Kendi mahallesine güzel görünme çabasını aşamayan söylemlerde bulunanlar ciddiye alınmamaları gerektiklerini ara ara bizlere hatırlatmaktalar. Altını dolduramadıkları unvanlarına güvenerek çeşitli söylemlerde bulunanlara en güzel cevap İlber Ortaylı’nın “Cahillik hiç ayıplanacak bir şey değildir, hatta cahil tutarlıdır kendi içinde. Kötü olan yarı cahillerdir” sözleri olacaktır.

İlber Ortaylı Türk tarihçiliğine hizmet ettiği eserleri ve vizyonu ile yaşamaya devam edecektir. Ruhu şâd olsun. Rahmetle…