28 Haziran 1921 İzmit’in Düşman İşgalinden Kurtuluşu

Türk milletinin bağımsızlık mücadelesini verdiği en mühim şehirlerden, İzmit…

Mondros Mütarekesi’ne müteakip 14 Kasım 1918’de İngiliz, Fransız ve İtalyan savaş gemileri tarafından ziyaret edilen şehir bir süre sonra Fransız gemisinde bulunan askerlerin karaya çıkarılması ve iki binanın zorla ele geçirilmesiyle işgal sürecinin içerisine girmiştir. İşgal günlerinde İngilizler ve Fransızlar İzmit topraklarında varlıklarını göstermişlerdir. 1921 yılının başlarında İngilizler İzmit’ten çekilerek bölgeyi Yunanlılara bırakmışlardır. İzmit topraklarında Yunan işgali felaketler dolu acılı bir dönem olmuştur. Yunanlılar bölgeye hâkim olan Ermeniler ve Rumlarla işbirliği yaparak bilgi toplamış ve destek görmüştür. Bölgeyi iyi bilmeleri sebebiyle Ermeniler istihbarat bilgilerini Yunan işgal güçleri ile paylaşmışlardır. İşgalinin felakete döndüğü günlerde İzmit toprakları Yunan kuvvetlerine bırakılmıştı. Fakat bu toprakların gerçek sahibi olan Türk milletinin hamurunda boyun eğmek değil direnmek vardı…

Milli mücadelenin adsız kahramanları Kuvâ-yı Milliye... İzmit’te Kuvâ-yı Milliye ruhuyla işgale karşı direniş gerçekleşmiştir. İpsiz Recep’ten Yahya Kaptan’a, Yahya Kaptan’dan Kara Fatma’ya kadar uzanan destansı direniş zinciri Türk milletinin esareti kabul etmeyeceğinin en büyük kanıtı olmuştur. Kuvâ-yı Milliye teşkilatlanmasının ardından Mustafa Kemal Paşa’nın kararı ile Albay Kâzım (Özalp) Bey önce Kocaeli Grubuna atanmıştır. Albay Kâzım Bey komutanlık karargâhını Düzce’ye intikal etmiştir. Bu sırada birçok Kuvâ-yı Milliye oluşumu düzenli birliklere dönüştürülmüştür. Düzenli birliklerin kurulmasıyla birlikte direniş başlamış ve bağımsızlığa giden yolun önü açılmıştır.

Tarih 28 Haziran 1921’i gösterdiğinde İzmit düşman işgalinden kurtulmuştur. Yunanlılar başlangıçta hiç tahmin etmedikleri bir sonuçla yüzleşmişlerdir. 29 Haziran 1921 tarihli Hâkimiyet-i Milliye gazetesinde Yunanlıların şehri boşaltmaları şu şekilde yer almıştır:

“Şanlı sancağımız İzmit üzerinde dalgalanmaya başlıyor. Kahraman askerlerimiz heyecan ve gözyaşları arasında kasabaya girdi. Dün sabah alınan bir telgrafta kahraman askerlerimizin, milli azim sahasında yeni bir adım atarak epey müddetten beri adî ve vahşi düşmanın elinde işitilmemiş zulüm ve işkenceye maruz kalan İzmit ve İzmitlileri tahlis için şanlı sancağımızı Marmara’nın güzel kasabasına diktiği bildirilmekte idi. Bu musırretli telgrafta ahalinin pâyansız bir musırret içinde çalkalandığı da ilave olunuyordu. Sokaklara dökülen halk gazilerimizi gözyaşları ile karşılamıştır. Bütün Türk kasabalarını, vicdanında hissettiği kudret ve kuvvet ile tahlis edeceğine olan imanımızla Gazanfer askerlerimizi ve bu mazhariyeti idrak eden vatandaşlarımızı tebrik ederiz.”

Hâkimiyet-i Milliye gazetesinde yer alan bu haberle birlikte işgal güçlerinin 28 Haziran 1921 gecesi İzmit’i tamamen boşalttığı anlaşılmaktadır.

Kültürel değerleri ile mühim şehrimiz İzmit’in düşman işgalinden kurtuluşunun 105. Yıl dönümünü kutlamanın gururunu yaşıyoruz. Yaşadığımız bu topraklarda düşmana gösterdikleri dirençle kahramanca savaşan Türk milletinin aziz ruhlarına şükran ve rahmetle…