Kocaeli metrosunda korkutan rapor: Dünya Sağlık Örgütü sınırını tam 33 kat aşan tehlike!

Kocaeli’de yapımı devam eden Gebze-Darıca Metro Hattı ile ilgili 2023 yılında yapılan bilimsel bir araştırma dikkat çekti. Gebze Teknik Üniversitesi’nden Ferah Deveci ve Mehmet Salim Öncel tarafından yürütülen ve uluslararası bilim dergisi Journal of Radiation Research and Applied Sciences'ta yayımlanan çalışmada, yapımı süren Gebze-Darıca Metro Hattı boyunca radon gazı ve gamma radyasyonu ölçümleri gerçekleştirildi. Araştırmanın sonuçları, Kocaeli'nin yer altındaki doğal yapısının yüksek radyasyon potansiyeline sahip olduğunu gösterdi.

KANSER TEHLİKESİ

Ölçümleri yapılan radon gazı ve gama radyasyonunun kanserojen olduğu biliniyor. Renksiz, kokusuz ve radyoaktif bir gaz olan radon, özellikle akciğer kanserinin başlıca sebeplerinden birisi olarak gösteriliyor. Gama radyasyonu ise doktorlar eliyle tıbbi görüntüleme ve kanser tedavisi gibi alanlarda kullanılıyor. Etkisi maruz kalınan doza bağlı olan gama radyasyonuna kontrolsüz bir şekilde maruz kalındığında kansere yol açtığı biliniyor.

ÖLÇÜMLERİN YARISINDAN FAZLASI SINIRI AŞTI

Metro hattı boyunca belirlenen 48 farklı noktada yapılan incelemelerde, ölçümlerin yüzde 56'sında Dünya Sağlık Örgütü'nün önerdiği radon sınır değeri aşıldı. Bazı noktalarda radon gazı seviyeleri yüzlerle değil, binlerle ifade edildi. Araştırmada en yüksek değer Organize Sanayi Bölgesi Metro İstasyonu'nda ölçüldü. Buradaki ortalama radon seviyesi 3 bin 270 Bq/m³ olarak kaydedildi. Bu rakam, Dünya Sağlık Örgütü'nün referans kabul ettiği 100 Bq/m³ sınırının yaklaşık 33 katı anlamına geliyor.

EN RİSKLİ BÖLGE OSB ÇEVRESİ

Bilim insanlarına göre en dikkat çekici sonuçlardan biri Organize Sanayi Bölgesi güzergâhında ortaya çıktı. OSB İstasyonu, depo sahası ve depo tünellerinde ölçülen radon seviyeleri hattın diğer bölümlerine göre çok daha yüksek çıktı. Araştırmacılar bu durumun altında iki temel neden bulunduğunu belirtiyor:

• Bölgedeki granit ve granodiyorit kayaçlar
• Uzun yıllardır devam eden yoğun sanayi faaliyetleri

Özellikle sanayi bölgelerinin altında bulunan granit formasyonların doğal olarak yüksek miktarda radon üretebildiği ifade ediliyor.

GAMA RADYASYONU DA YÜKSEK ÇIKTI

Yapılan ölçümlerde sadece radon değil, gama radyasyonu da dikkat çekici seviyelerde bulundu. Araştırmada açık alan gama değeri 69-217 nSv/saat, kapalı ortam gama değeri ise 81-252 nSv/saat olarak ölçüldü. Bu rakamlarında dünya ortalamasının üzerinde olduğu tespit edildi.

TEHLİKE YER ALTINDAN GELİYOR

Araştırmanın en çarpıcı sonuçlarından biri ise riskin kaynağının metro inşaatı değil, güzergâhın geçtiği doğal jeolojik yapı olması. Gebze'nin kuzey kesimlerinde yaygın olarak bulunan ve "Sancaktepe Graniti" olarak bilinen kayaçların yüksek radyoaktivite potansiyeline sahip olduğu belirlendi. Araştırmacılar, granit bulunan bölgelerde radon seviyelerinin diğer kayaç türlerine göre belirgin şekilde arttığını ortaya koydu.

ÇALIŞANLAR İÇİN DAHA BÜYÜK RİSK

Araştırma sonuçları, metro çalışanlarının yolculara göre çok daha yüksek dozlara maruz kalabileceğini gösteriyor. Örneğin Organize Sanayi Bölgesi İstasyonu'nda yıllık radyasyon dozu çalışanlar için 23,5 mSv olarak hesaplandı. Bu değer Avrupa Birliği'nin çalışanlar için önerdiği yıllık 20 mSv sınırının üzerinde bulunuyor. Bilim insanları özellikle tünellerde ve kapalı alanlarda görev yapacak personelin düzenli takip edilmesi gerektiğini vurguluyor.

ÇOCUKLAR İÇİN AYRI UYARI

Çalışmada dikkat çeken bir başka ayrıntı ise çocuklarla ilgili oldu. Araştırmacılar, radon gazının zemine yakın seviyelerde yoğunlaşabilmesi nedeniyle çocukların yetişkinlere kıyasla daha fazla etkilenebileceğini belirtti. Bu nedenle metro istasyonları ve kapalı alanlarda düzenli ölçüm yapılmasının önemine dikkat çekildi.

BİLİM İNSANLARINDAN KRİTİK TAVSİYELER

Araştırma ekibi, metro hattı hizmete girmeden önce ve sonrasında bazı önlemlerin mutlaka uygulanması gerektiğini ifade etti.

Bunlar arasında:

• İstasyonlara sürekli radon ölçüm sistemleri kurulması,
• Tünel ve istasyonlarda güçlü havalandırma sistemlerinin kullanılması,
• Çalışanların kişisel dozimetrelerle takip edilmesi,
• Düzenli radyasyon ölçümlerinin sürdürülmesi

yer alıyor.