1 Mayıs: Konfor mu, Onur mu?

Konfor çoğu zaman suskunluğun adıdır; onur ise bedel ödemeyi göze alabilmenin.

Emek, yalnızca üretmek değil; insanın kendini inkâr etmeden var olabilme cesaretidir. Modern insanın en büyük yanılgısı, konforu özgürlük sanmasıdır. Oysa konfor çoğu zaman görünmeyen bir uyumun, hatta sessiz bir boyun eğmenin adıdır. Toplum bize çoğu zaman “idare etmeyi” öğretir; sessiz kalmayı, ortamı bozmamayı, uyum sağlamayı… Ve biz fark etmeden şunu öğreniriz: Kendimizden biraz vazgeçerek huzurlu görünmeyi.

Oysa insanın en derin yorgunluğu, bedensel değil içseldir. Kendi sesini duymadığında başlar. Bugün kendimize sormamız gereken soru belki de şu: Konfor mu, onur mu?

Emek tam da burada yeniden anlam kazanır. Çünkü emek yalnızca üretmek değildir; insanın kendini inkâr etmeden var olabilmesidir. Marx’ın işaret ettiği gibi insan, emeğiyle yalnızca dünyayı değil; kendini de kurar. Ancak bu kurulum her zaman özgür bir zeminde gerçekleşmez. Nietzsche’nin “köle ahlakı” dediği noktada, uyum ve itaat bir erdem gibi sunulur; itiraz eden değil, susan makbul sayılır. Ve tam da burada insan, görünürde işlevsel ama içeride bölünmüş bir hâle gelir.

İfade bulamayan her duygu, içeride kalır; zamanla yankılanır ve bir “yara”ya dönüşür. Ama her yara, aynı zamanda bir ihtimaldir. Görülürse, anlaşılırsa, ifade bulursa bir “yol”a dönüşür.

Bu nedenle 1 Mayıs, yalnızca bir kutlama günü değildir; insanın emeğiyle birlikte onurunu da hatırlaması gereken bir gündür. Çünkü bazen en büyük emek, “hayır” diyebilmektir ve çoğu zaman en ağır bedel, tam da bunu söyleyememektir. Bazen sınır çizebilmek, bazen geri çekilmek, bazen de yalnız kalmayı göze alarak kendin olarak kalabilmek…

“Hak” ile “had” arasındaki dengeye hürmet denir ve insan en çok bu dengeyi kaybettiğinde tükenir. Çünkü saygı, sessizlikten değil; sınırdan doğar.

Nazım Hikmet’in dediği gibi: “Asıl olan; sadece yaşamak değil, insana yakışır şekilde ve onurlu yaşamaktır.” Onurlu yaşamak; kendini inkâr etmeden, değerlerinden vazgeçmeden, gerekirse bedel ödeyerek var olabilmektir.

Bugün; kendi sesini koruyabilenlere, sınır çizebilenlere, emeğini yalnızca çalışarak değil, onurlu bir şekilde var olarak ortaya koyabilenlere...

1 Mayıs İşçi ve Emekçi Bayramı kutlu olsun.