Körfezin dibi nasıl temizlenmeli?

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’nin en büyük projelerinden biri olan Marmara Denizi dip temizliği projesi, uzun zamandır hem Türkiye’nin hem de Kocaeli’nin gündeminde. Çünkü devasa bir bütçe, büyük bir proje ve denizin dibinden çıkan binlerce kamyon çamur söz konusu. “Acaba Marmara Denizi kurtulacak mı?” diye beklediğimiz, sorular içinde sorular barındıran bir proje.

Fakat gelinen noktada görüyoruz ki, Marmara Denizi’nin dibinden binlerce kamyon çamur çıkarılmasına rağmen müsilajın önüne geçilemedi; hatta şu anki tablo, diğer yıllara göre daha da artabileceğini gösteriyor.

Peki bunun ana sebepleri neydi?

Bu projeye başlamadan önce neler yapılabilirdi? Ben tüm bunları madde madde masaya yatırmak istiyorum.

Birinci madde: Marmara Denizi, çevresindeki il ve ilçeler tarafından yoğun şekilde kirletilen, Türkiye’nin en önemli denizlerinden biri. Kocaeli bu kirliliğin yaklaşık yüzde 6’lık kısmını oluştururken, en büyük pay İstanbul’a ait; ardından Trakya, Bursa ve Balıkesir geliyor. Bu nedenle Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’nin projeye başlamadan önce diğer belediyelerle bir araya gelerek konuyu enine boyuna tartışması, denize ulaşan kirliliği kaynağında engelleyecek projeleri birlikte hayata geçirmesi gerekiyordu. Aksi halde tek başına “denizi temizleyeceğim” diyerek yola çıkmak, denize maya çalmaktan öteye geçmez.

İkinci madde: Kocaeli Büyükşehir Belediyesi, kentten denize ulaşan atıkları engellemenin yollarını projeye başlamadan önce enine boyuna tartışmalıydı. Öncelikle Kocaeli’den denize dökülen tüm akarsuların çıkış noktalarında, düşük maliyetli çökertme havuzları kurularak atıkların doğrudan denize karışmasının önüne geçilebilirdi. Aynı zamanda büyük bir sanayi kenti olan Kocaeli’de, sanayiden kaynaklanan atıkların bertaraf süreçleri eksiksiz şekilde tamamlanmalı, denize ulaşmaları kesin olarak engellenmeliydi.

Kocaeli aynı zamanda bir tarım şehri. Denizdeki müsilajın en büyük sebeplerinden biri de azot ve sülfat içerikli gübreler ile tarım ilaçları. Meyilli arazilere sahip olan Kocaeli’de bu maddeler, yağmurlarla birlikte akarsulara karışarak doğrudan denize ulaşıyor.

Kocaeli aynı zamanda hayvancılığın da yoğun olarak yapıldığı bir şehir; küçükbaş, büyükbaş ve tavukçuluk faaliyetleri oldukça yaygın. Bu nedenle Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’nin hayvansal atıklara yönelik bir gübre bertaraf tesisini mutlaka hayata geçirmesi gerekiyor.

Dünyada bunun pek çok örneği var: Rusya’da hayvan gübreleri şömine odunu üretiminde kullanılırken, Malezya’da pelet haline getirilerek ısınmada ya da büyük sanayi tesislerinin enerji ihtiyacında değerlendiriliyor. Benzer bir modelin Kocaeli’de de kurulması, hem çevre kirliliğinin önüne geçmek hem de atıkları ekonomiye kazandırmak açısından büyük önem taşıyor.

Aynı zamanda Kocaeli çok yoğun göç alan bir şehir; nüfus her geçen gün hızla artıyor. Buna bağlı olarak deniz çevresinde yoğun yapılaşma ve yeni iş yerleri açılıyor. Özellikle deniz kenarında ve deniz üstünde faaliyet gösteren işletmelerin kanalizasyon sistemlerinin baştan sona yeniden gözden geçirilmesi gerekiyor.

Bunları başarabilirsek, denizin altını temizlemek de çok daha kolay hale gelecek. Bir kamyon çamur çıkardığımız denize, akarsularla iki kamyon çamurun geri gelmediği bir düzen kurulmuş olacak. O zaman bugün bizim gazetede yapılan haberlerde yer alan Gölcük sahilindeki gübre rezaletlerini ya da Körfez’de, Kartepe’de, Başiskele’de, Gebze’de ve Dilovası’nda benzer görüntüleri bir daha görmeyiz.

Yapılan iş de gerçek anlamda karşılığını bulur. O noktadan sonra istediğiniz kadar çamuru, istediğiniz zamanda çıkarabilirsiniz; çünkü arkasından yeniden gelmeyecektir. İşte o zaman pırıl pırıl bir denizi ve renkli balıkları çok daha net görürüz.