Tasarruflarınızı Kaptırmama Rehberi

Rehber derken uzun uzadıya sıralanmış ilkeler beklemeyin. Aslında ilkeler sadece bu konu için değil herhangi bir konuda da olsa sorunludur. İlkeler toplulaştırır. Ama hiçbir olay ya da durum aynı değildir. Geçmişten çıkardığımız derslerin bir kısa özeti olan ilkeler, benzer bir durum karşısında aynı tepkiyi vermemizi telkin eder.

Tasarruflarımızı kaptırmamız da çoğu zaman bu “genelleme rahatlığı” yüzündendir. Bir yerde veya bir tanıdığımızda işe yaramış bir yatırım aracının, başka bir dönemde de aynı sonucu vereceğini varsayarız.

Ama ilkeler yani genellemeler olmadan da düşünmeye başlayamayız.(Tabi yazıya da) Asıl olan bu ilkeller kullanılırken her olayın kendine özgü durumunu da dikkate almaktır.

Tasarruflarımızı değerlendirirken herhalde dikkate alacağımız ilk şey, Midyat’a pirince giderken evdeki bulgurdan olmamaktır.

Bir diğeri ve belki de bireysel yatırımcılar için en öncelikle dikkat etmesi gereken şey, bir yatırımın gerçek olamayacak kadar yüksek bir getiri vaadidir. Bu olamaz mı elbette olabilir ama bu yatırım değil kumar olur. Eğer bir yatırım gerçekten yüksek bir getirisi olup ta ve risksiz olsaydı, onu pazarlamak gerekmezdi; ya da böyle bir fırsat ilan edilmez; paylaşılmazdı. Bu tip durumlar daha çok tamahkârlığımızdan yararlanarak tasarruflarımızı kapanlar için bir fırsat alanı oluşturur. Ya da kısaca şuna dönüşür: “Bu parayı ben yiyemiyorum, alın siz yiyin.”

İnsan asıl parasını ne zaman kaptırır biliyor musunuz? Kaptırdığı parayı kurtarmaya çalışırken.

Zarar etmek acıdır; fakat zararı kabullenmek daha da acıdır. Çünkü o anda sadece para kaybetmiş olmayız, aynı zamanda yanılmış oluruz. Ve insan yanılgısını kabullenmektense, onu telafi etmeyi tercih eder. Rasyonel düşünmekten uzaklaşır. Ve artık gerçek kaptırma başlamaktadır.

Zarar küçüktür; ama gurur büyüktür. İnsan, kaybettiği parayı değil, kaybettiği hissi geri almaya çalışır. Ve çoğu zaman ikinci kayıp, birincisinden daha ağır olur.

Amaaannnn. Paranız var mı derdiniz var. En iyisi paranızı yemek herhalde. Ne diyelim. Allah herkese böyle dert versin.