Yıkılan Arslan Apartmanı'nın ilk raporlarına Nokta Gazetesi ulaştı! İşte rapordaki kritik detaylar

Gebze’de 29 Ekim 2025 tarihinde sabah saatlerinde çöken Arslan Apartmanı’nda Bilir ailesinin dört ferdi hayatını kaybetmiş, sadece bir kişi kurtulabilmişti. Aynı aileden anne Emine Bilir (37), baba Levent Bilir (44) ile çocukları Muhammet Emir (12) ve Hayrunnisa Nur Bilir’in (14) hayatını kaybettiği ve sadece en büyük çocuk Dilara Bilir’in (18) kurtulduğu faciaya dair yayınlanması beklenen rapor kamuoyunda tartışma konusu oldu. Arslan Apartmanı’nın hemen bitişiğinde metro çalışması olması nedeniyle çöküşe metro inşaatının neden olduğu iddia edilirken kamuoyu hâlâ Arslan Apartmanı’nın neden yıkıldığını bilmiyor.

KAPSAMLI RAPOR BEKLENTİSİ

Facianın yaşandığı gün ve akabinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakan Yardımcısı Ömer Bulut, Kocaeli Valisi İlhami Aktaş, Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı Tahir Büyükakın, AFAD Deprem ve Risk Azaltma Genel Müdürü Prof. Dr. Orhan Tatar Arslan, Gebze Belediye Başkanı Zinnur Büyükgöz bölgeyi ziyaret etmiş ve Arslan Apartmanı’nın neden yıkıldığına dair kapsamlı bir rapor yayınlanacağı duyurulmuştu.

RAPORU KİM YAYINLAYACAK?

Raporun hangi kurum tarafından yayınlanacağı ise ayrı bir tartışma yaratırken Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı Tahir Büyükakın kendisine yönelik rapor yayınlama baskısına dair, “Raporu hazırlayan ve kamuoyuna açıklama yetkisi olan kurum AFAD’dır” demiş ve topu AFAD’a atmıştı. Kamuoyu ilgili raporu beklerken Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu ise üç riske işaret etmiş ve kamuoyuna açıklanmayan rapordan faydalanarak yorumda bulunmuştu. Uraloğlu, “Belli riskler var, çok net söyleyebilirim; eski bir dere yatağı söz konusu, yer altı su seviyesine belli şekillerde müdahale edilmiş olması söz konusu. Elbette deprem riskleri söz konusu ve elbette öyle bir metro inşaatının olması, bunlar risklerdir. Ama şunu söylemekte fayda var. Metro inşaatı biteli 2 yıl oldu ve şu anda metroda hiçbir deformasyon yok.” ifadelerini kullanmıştı.

NOKTA GAZETESİ ULAŞTI

Nokta Gazetesi o günlerde bölgede çalıştığı defalarca ifade edilen 6 üniversite, AFAD ve TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi’nin hazırladığı bölgenin genel zemin yapısı ve yapıların zeminden kaynaklı taşıdığı risk durumlarını inceleyen raporlara ulaştı. AFAD koordinasyonunda; İstanbul Teknik Üniversitesi, Kocaeli Üniversitesi, Eskişehir Araştırma Üniversitesi, Çanakkale 18 Mart Üniversitesi ve Ankara Üniversitesi TÜBİTAK-MAM bir araya geldi ve 29 Ekim günü çöken Arslan Apartmanı’nın bulunduğu Issıkgöl Caddesi ve çevresinde inceleme çalışmalarına başladı. Jeofizik mühendisleri tarafından bölgede yapılan detaylı teknik ölçümler doğrultusunda hazırlanan raporlarda yer alan bilgiler dikkat çekici nitelikte.

BÖLGENİN GENEL ZEMİN YAPISI

Issıkgöl Caddesi ve çevresinin zemin özelliklerine ilişkin bilgilere 5 Kasım 2025 tarihinde Bakan Uraloğlu’nun Arslan Apartmanı’na ilişkin açıklamaları üzerine yayınladığımız haberde yer vermiştik. Kısaca bölgenin zemin yapısı; 2018 yılında yürürlüğe alınan Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’nde tanımlanan zemin sınıflarından olan ‘Zemin Sınıfı ZC’ özelliğine sahip. AFAD, TÜBİTAK-MAM ve KOÜ tarafından hazırlanan jeofizik raporlarda da bu bilgi doğrulanıyor. Bu zemin yapısına yönelik bilinmesi gerek şey ise, ZC tipi zeminin özellikle Kocaeli için ortalamanın üzerinde bir zemin tipi olduğu. Yani ‘sağlam’ diyebileceğimiz kaya formasyonlarından oluşuyor. Dolayısıyla Arslan Apartmanı’nın bulunduğu bölge jeolojik olarak ‘kötü’ denebilecek bir zemine sahip değil.

Niyazi Temizkan’dan Gebze değerlendirmesi: Evin bulunduğu bölge kaya birimlerini içeren bir yapıGündem

YAPILARIN OTURMA RİSKİ YÜKSEK

Detaylı jeofizik incelemeler çerçevesinde Ankara Üniversitesi tarafından hazırlanan raporda Issıkgöl Caddesi’nde 13 metre derinlikten itibaren başlayıp görüntülenebilen en derin seviyeye kadar ‘düşük özdirençli zayıf zon’ olarak tanımlanan zemin yapısının devam ettiği yönündeki detay dikkat çekiyor. Bununla birlikte bu ‘zayıf zeminin’ 20-30 metre derinliğe kadar devam ettiği ve bu kesimlerde oturma riskinin daha yüksek olduğuna dikkat çekiliyor. Burada metro tünelinin tam olarak Arslan Apartmanı’nın altında geçtiğini ve zeminden 17 metre aşağıda bulunduğunu da göz önünde bulundurmak yerinde olacaktır.

NOT: Yukarıda bahsettiğim ‘ZC’ zemin tipinin ‘sağlam’ olmasıyla burada bahsedilen ‘düşük özdirençli zayıf zon’ çelişkili gibi görünse de aslında bir çelişki yok. Buradaki fark, sismik verilerin zeminin genel ‘sertlik’ çerçevesini çizerken, özdirenç verilerinin bu sağlam kütle içerisindeki ‘defoları’ görmesinden kaynaklanıyor. Yani zemin genel olarak kaya olabilir, ancak o kayanın içindeki çatlaklar suyla doluysa veya araları killeşmişse bina için risk teşkil edebilir.

ORTA-YÜKSEK MÜHENDİSLİK RİSKİ TAŞIYOR

Raporlar içerisinde dikkat çeken unsurlardan bir diğeri ise Eskişehir Teknik Üniversitesi tarafından hazırlanan jeofizik raporda yer alıyor. Bölgenin zemininde; çatlak, oyuk ve karstik yapılar gibi düzensizlikler olduğu ve bunun tünel çevresinde; su girişi, yumuşama ve taşıma gücü kaybı gibi riskler oluşturabileceğine dikkat çekiliyor. Ayrıca bölgedeki fay zonları, tünel ve akifer (doğal yeraltısuyu depoları) etkileşimi dolayısıyla zemin davranışlarının yapıların yükleriyle birlikte düşünülmesi gerektiği ve tüm bu etkenlerin orta-yüksek mühendislik riski taşıdığı ifade ediliyor.

METRO GÜZERGÂHI VE ARSLAN APARTMANI

Bölgede jeofizik incelemelerde bulunan Çanakkale 18 Mart Üniversitesi tarafından hazırlanan raporda, özellikle metro güzergâhı ve Arslan Apartmanı’na ilişkin çarpıcı bir detay yer alıyor. Raporda, metro güzergâhı boyunca yapılan sondaj çalışmalarının sonucunda jeolojik birimlerin kimi yerde tekdüze bir dağılım gösterirken Arslan Apartmanı’nın bulunduğu bölgenin zemininde ise yapısal süreksizlikler bulunduğu belirtiliyor. Yeraltı suyu ve tali faylar ile oluşmuş olabileceği belirtilen düzensizliklerin de zemin davranışı ve mukavemetini zayıflatabileceği öngörüsünde bulunuluyor. Bu durumun da bölgedeki donatılarda farklı ölçeklerde zayıflık zonlarına bağlı olarak deformasyon oluşturmasının bekleneceği belirtiliyor.

GEÇİŞ FORMASYONU

Kocaeli Üniversitesi tarafından hazırlanan raporda ise bölgenin özellikle bir geçiş formasyonunda bulunduğuna yönelik vurgu öne çıkıyor. Yani bu da farkı zemin sınıfları arsında keskin değişimler olduğu anlamına geliyor. Raporda öne çıkan bir diğer husus ise bölgede yüzeyden 8 metre derinliğe kadar ‘çok düşük özdirençli zemin yapısı’ bulunduğu ve buraların suya doygun ve/veya gevşek zemine işaret ettiği. Bu ve benzeri detaylı verilere göre de bölgede yapılacak altyapı-üstyapı faaliyetlerinde ‘düşük özdirençli derinliklerde’ zemin iyileştirme çalışmaları ve yapıların temel tasarımlarının dikkate alınmasının gerektiği yönünde vurgu yapılıyor.