Kıdem tazminatında yüksek maaşlıya şok!
SGK Uzmanı Özgür Erdursun, kıdem tazminatındaki yasal tavan uygulamasının yüksek maaşlı çalışanlarda yarattığı devasa hak kaybını rakamlarla açıkladı.
Türkiye'de binlerce beyaz yakalı, mühendis, müdür ve yüksek gelir grubundaki profesyonel, işten çıkarıldığında ya da emeklilik hakkı kazandığında alacağı kıdem tazminatının bordrodaki gerçek brüt maaşı üzerinden hesaplanacağını varsayıyor. Ancak acı gerçek, iş akdi feshedilip banka hesabına tazminat yatırıldığında gün yüzüne çıkıyor. Mevzuattaki yasal sınırlamalar, yüksek maaş alan personelin yıllarca biriken emeğinin karşılığını tam olarak almasını engelliyor.
Sosyal güvenlik dünyasının güvenilir ismi Özgür Erdursun, asgari ücretli bir işçi ile yüksek maaşlı bir profesyonelin 10 yıllık emeğini kıyaslayarak sistemdeki adaletsizliği gözler önüne serdi. Erdursun'un analitik modellemesine göre, asgari ücretle çalışan bir işçi, 10 yıl boyunca aynı işyerinde kesintisiz görev yaptığında bugün net brüt ücreti üzerinden hesaplanan yaklaşık 330.300 TL kıdem tazminatını eksiksiz şekilde cebine koyabiliyor.
Madalyonun diğer yüzünde ise tam bir hak kaybı tablosu yer alıyor. Aylık brüt ücreti asgari ücretin tam 9 katı olan, yani fabrikada ya da şirkette 297.270 TL brüt maaşla çalışan kıdemli bir personelin 10 yıllık emeğinin karşılığında alabileceği toplam kıdem tazminatı maalesef sadece 649.487 TL seviyesinde kalıyor. Maaşlar arasındaki 9 katlık devasa uçuruma rağmen, iş tazminat almaya geldiğinde aradaki fark iki katı bile bulmuyor.
Yüksek maaşlı çalışanların adeta birikim tuzağına düşmesine neden olan bu durumun arkasında, 1475 sayılı İş Kanunu'nda yer alan "Kıdem Tazminatı Tavanı" uygulaması yatıyor. İşvereniniz size ne kadar yüksek brüt ücret öderse ödesin, şirketiniz adınıza ne kadar yüksek prim yatırırsa yatırsın, yasal tazminat hesabı yapılırken bordrodaki rakam tamamen yok sayılıyor ve devletin o dönem için ilan ettiği resmi üst sınır baz alınıyor. Bugün uygulanan yasal tavan ise 64.948,77 TL olarak yürürlükte bulunuyor.
Yüksek gelirli çalışanların hak kaybına uğramasını kısmen frenleyen tek mekanizma, tavan ücretin sabit kalmamasıdır. Özgür Erdursun, bu kıdem tazminatı tavanının her yıl ocak ve temmuz aylarında olmak üzere iki kez güncellendiğini hatırlattı. Rakamlar belirlenirken devlet memurlarına yapılan resmi maaş zammı endeks alınıyor.