Çoğu evden çalışan bunu bilmiyor
Koronavirüs pandemisiyle hayatımıza giren ve birçok sektörde kalıcı hale gelen uzaktan çalışma (home office) sistemi, doğru adımlar atılmazsa çalışanlar için gizli bir hak kaybına dönüşebiliyor. İşveren "Git evden çalış" diyerek tüm yükü işçinin sırtına bırakamaz.
İşçi ve işveren arasındaki sınırların net çizilmesi gereken uzaktan çalışma modelinde, yasal mevzuatlar çalışanları koruma altına alıyor. Sadece sözlü talimatlarla yürütülen evden çalışma süreçleri, ilerleyen dönemlerde hem maaş hem de mesai haklarında ciddi mağduriyetler yaratabiliyor.
YAZILI SÖZLEŞME ŞART: SÖZLÜ TALİMATLARA GÜVENMEYİN
Yönetmeliğe göre, uzaktan çalışmaya geçecek bir personel için sözlü talimatlar yasal olarak yeterli değil. İşçi ile işveren arasında mutlaka yazılı bir sözleşme yapılması gerekiyor.
Bu sözleşmede; işin tanımı, nerede ve nasıl yapılacağı, çalışma süresi, ücret tutarı, iletişim yöntemleri ve işverenin sağlayacağı ekipmanlar eksiksiz bir şekilde yer almak zorunda.
EKİPMAN VE FATURA GİDERLERİ: MASRAFI KİM KARŞILAYACAK?
Evden çalışanların en çok tartıştığı "Giderleri kim ödeyecek?" sorusunun yanıtı da yönetmelikle güvence altına alınıyor.
Cihaz Temini: Sözleşmede aksi kararlaştırılmadığı sürece, işçinin mal ve hizmet üretimi için kullanacağı bilgisayar, telefon gibi donanımlar işveren tarafından sağlanır. Teslim edilen cihazların bedellerini gösteren bir liste hazırlanarak işçiye zimmetlenir.
Zorunlu Giderler: İşin yapılması için harcanan internet, elektrik gibi zorunlu giderlerin nasıl tespit edileceği ve karşılanacağı yazılı iş sözleşmesinde açıkça belirtilmelidir.
7/24 MESAİ DÖNEMİ YOK: FAZLA ÇALIŞMAYA "YAZILI ONAY" ŞART
Evden çalışmak, "her an ulaşılabilir olmak" anlamına gelmiyor. Uzaktan çalışmanın yapılacağı zaman aralığı ve saatleri sözleşmeyle netleştirilir.
Fazla Mesai: İşveren kendi inisiyatifiyle fazla mesai uygulayamaz. Fazla çalışma yapılabilmesi için işverenin yazılı talepte bulunması ve işçinin de bu talebi kabul etmesi şarttır.
OFİSE DÖNÜŞ HAKKI VE İŞ GÜVENLİĞİ KURALLARI
Uzaktan çalışma kararı her iki tarafın kabulüyle hayata geçer (pandemi gibi zorlayıcı sebepler hariç).
30 Gün Kuralı: Uzaktan çalışmak isteyen işçi bunu yazılı talep eder, işveren ise 30 gün içinde yanıt vermek zorundadır.
Geri Dönüş: Uzaktan çalışmaya geçen bir işçi, sonrasında tekrar ofise dönmek isterse bunu yazılı olarak talep edebilir. İşveren bu talebi öncelikli olarak değerlendirmekle yükümlüdür.
İş Güvenliği: İşveren, evden çalışan personeline iş sağlığı ve güvenliği eğitimi vermek zorundadır. Ayrıca, tehlikeli kimyasal veya radyoaktif maddelerle yapılan işlerde uzaktan çalışma yapılması kesinlikle yasaktır.
ULUSLARARASI TAVSİYE (ILO): "TÜM GİDERLERİ İŞVEREN ÖDEMELİ"
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) de evden çalışanların hakları konusunda net bir duruş sergiliyor. Türkiye 177 Sayılı Evde Çalışma Sözleşmesi'ni henüz onaylamamış olsa da ILO'nun 184 sayılı tavsiye kararı; evde çalışanların enerji, su, haberleşme ve teçhizat bakımı gibi işle bağlantılı tüm maliyetlerinin işveren tarafından karşılanmasını öngörüyor.