2000 sonrası emekliler dikkat

Türkiye’de özellikle 2000 yılı ve sonrasında emekli olan vatandaşlar, prim gün sayıları ve kazançları benzer olmasına rağmen, emekli oldukları dönemin yasal mevzuatları nedeniyle daha düşük maaş aldıklarını savunuyor. Bu durum, "aynı işe farklı emekli maaşı" tartışmalarını beraberinde getirirken, milyonlarca emekli gözünü Meclis’ten gelecek resmi bir adıma dikmiş durumda.

Hukuki ve teknik bir terim olan intibak, kelime anlamı olarak "uyum sağlama" anlamına gelir. Sosyal güvenlik sisteminde ise intibak düzenlemesi, farklı yıllarda emekli olan kişilerin maaşları arasındaki uçurumu kapatmayı amaçlayan bir denkleştirme sistemidir. Temel amaç, aynı prim gününe ve benzer kazanç seviyesine sahip kişilerin, sadece emekli oldukları yıl farklı olduğu için uğradıkları maaş kayıplarını telafi etmektir.

Mevcut sistemde, emeklilik yılına bağlı olarak uygulanan katsayılar ve hesaplama yöntemleri, eski ve yeni emekliler arasında ciddi farklar yaratabiliyor. Bu durumun giderilmesi, özellikle düşük gelir grubundaki emeklilerin yaşam standartlarının korunması açısından hayati bir önem taşıyor.

Emekli maaşlarındaki dengesizliğin en temel nedeni, yıllar içerisinde gerçekleştirilen sosyal güvenlik reformlarıyla değişen Aylık Bağlama Oranı (ABO) olarak gösteriliyor. Sosyal güvenlik sisteminde yapılan yasal değişiklikler, bu oranların zaman içinde düşmesine yol açtı. Uzmanların paylaştığı verilere göre;

1999 öncesi emeklilerde: Aylık Bağlama Oranı %65 ile %70 civarında uygulanıyordu.
2008 sonrası emeklilerde: Yapılan reformlar neticesinde bu oran %45 ile %50 seviyelerine kadar geriledi.
Bu fark, aynı miktarda prim ödeyen iki vatandaştan birinin, sadece daha geç emekli olduğu için çok daha az maaş almasıyla sonuçlanıyor. 2000 yılı sonrası emekli olanlar, bu adaletsizliğin giderilmesi için ABO oranlarının yeniden düzenlenmesini talep ediyor.

Türkiye’de intibak konusunda daha önce somut bir adım atılmıştı. 2012 yılında çıkarılan yasa ile 2000 yılından önce emekli olan vatandaşların maaşlarında düzeltmeler yapılmış ve pek çok emeklinin maaşında hissedilir artışlar yaşanmıştı. Ancak o dönem yapılan düzenleme, 2000 yılı ve sonrasında emekli olanları kapsamadığı için tartışmaların sona ermesine yetmedi.

Bugün gelinen noktada, 2000 sonrası emekliler kendilerine de benzer bir hak tanınması gerektiğini savunuyor. Siyasi partilerin sunduğu kanun teklifleri ve derneklerin yürüttüğü lobi faaliyetleri bu talebi diri tutsa da, Mart 2026 itibarıyla henüz Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilmiş veya Resmi Gazete'de yayımlanmış bir "2000 sonrası intibak yasası" bulunmuyor.

Maaşlarda Ne Kadar Artış Bekleniyor?
Olası bir düzenlemenin hayata geçmesi durumunda, en belirgin artışın kök maaşı düşük olan emeklilerde görülmesi bekleniyor. Kök maaşın yükselmesi, sadece mevcut aylığın artması anlamına gelmiyor; aynı zamanda ileride yapılacak yüzdesel zamların daha yüksek bir tutar üzerinden hesaplanmasını sağlayarak emeklinin satın alma gücünü kalıcı olarak artırıyor.